Shqip�ria, 149 persona t� prekur nga SIDA

17 Maj 2005

Plot 149 �sht� numri zyrtar i personave t� prekur nga virusi HIV n� vendin ton�, nd�rsa numri i t� infektuarve t� padeklaruar mendohet t� shkoj� deri n� 1 500 vet�. T� dh�nat m� t� fundit lidhur me s�mundjen vdekjeprur�se jan� b�r� publike dje gjat� nj� tryeze t� organizuar nga Organizata Nd�rkomb�tare p�r Migracionin dhe Instituti i Sh�ndetit Publik.
Sipas koordinatorit t� Programit Komb�tar p�r HIV/AIDS-in, Klodian Rjepaj, specialist pran� ISHP-s�, tri vitet e fundit kan� sh�nuar rritje t� ndjeshme t� numrit t� t� infektuarve nga virusi. Ai ka theksuar se, sipas disa tezave, numri i t� infektuarve t� padeklaruar mund t� jet� 400-700, ka t� tjer� q� e �ojn� k�t� shif�r deri n� 1 000 vet�, madje numri hipotetik i t� infektuarve, sipas disa specialist�ve, mendohet t� arrij� deri n� 1 500 persona. �Por ende nuk ka nj� studim t� mir�fillt�, ku t� deklarohet nj� shif�r e sakt�, lidhur me numrin e personave q� mendohet t� jen� infektuar nga virusi HIV�, - thot� Rjepaj, duke shtuar se n� muajin shtator do t� jepen t� dh�na t� sakta lidhur me k�t� gj�. Madje, sipas tij, n� vjesht� do t� deklarohen edhe shifrat m� t� fundit lidhur me numrin e personave t� infektuar, identifikuar tremujorin e fundit t� vitit 2005.

T� prekurit, 60% femra
P�rqindjen m� t� madhe mes t� infektuarve tashm� kan� nisur ta mbajn� femrat. Sipas t� dh�nave t� ISHP-s�, femrat z�n� 60% t� numrit t� personave t� infektuar n� vendin ton�. P�rqindje kjo q� ka nisur t� jet� dominuese vet�m s� fundit. Sipas koordinatorit Rrepaj, deri n� vitin 2000, mes numrit t� t� prekurve t� identifikuar num�roheshin vet�m 3 femra, vet�m n� vitin 2004 jan� verifikuar 8 femra t� infektuara. T� dh�nat d�shmojn� se 70% e t� prekurve nga virusi, tashm� t� identifikuar nga specialist�t e ISHP-s�, jan� njer�zit q� emigrojn�. Sipas drejtoresh�s s� Institutit t� Sh�ndetit Publik, Silva Bino, ka nj� munges� t� madhe t� informacionit lidhur me s�mundjet seksualisht t� transmetueshme e n� ve�anti p�r SIDA-n. �Njohurit� lidhur me k�t� s�mundje jan� shum� t� ul�ta, po ashtu ka fare pak njohuri p�r simptomat q� shoq�rojn� k�t� s�mundje�, - theksoi gjat� tryez�s s� zhvilluar ajo. Sa i p�rket trajtimit p�r t� s�mur�t, Bino ka theksuar se tashm� jan� plot�suar mund�sit� p�r nj� trajtim t� mir� t� k�saj kategorie t� s�mur�sh me antiretroviralet e duhura. Por pavar�sisht k�saj, sipas drejtoresh�s s� ISHP-s�, Bino, s�mundja shton numrin e njer�zve q� prek n� m�nyr� t� shpejt�.

Ulet mosha e t� infektuarve
S�mundja q� identifikohej n� grupmosh�n 30-40 vje�, s� fundi ka filluar t� prek� mosha edhe m� t� vogla se kaq. Sipas t� dh�nave t� specialist�ve, s� fundi �sht� v�n� re se s�mundja po shihet gjithmon� e m� shum� n� moshat 20-30 vje�. Shkaku kryesor i transmetimit t� s�mundjes n� vendin ton�, sipas specialist�ve, jan� marr�dh�niet seksuale. Sipas t� dh�nave zyrtare, 89,2% e t� infektuarve te ne, m�sohet se e kan� marr� virusin me an� t� marr�dh�nieve seksuale t� pambrojtura. Madje, n� dit�n Nd�rkomb�tare t� SIDA-s, u deklarua se rruga seksuale e transmetimit t� virusit vdekjeprur�s �sht� n� rritje. Pa p�rjashtuar rrug�t e tjera t� transmetimit t� s�mundjes, p�rmes gjakut, shiringave dhe nga n�na te f�mija, specialist�t kan� theksuar dje se koh�t e fundit nuk �sht� sh�nuar asnj� rast infektimi p�rmes gjakut.

F�mij�t, 5 t� infektuar

SIDA n� vendin ton� num�ron 5 f�mij� t� infektuar. K�shtu �sht� shprehur drejtoresha Bino, sipas s� cil�s, 90% e rasteve njohin si rrug� transmetimi at� nga n�na te f�mija. Vet�m gjat� vitit t� shkuar jan� identifikuar dy f�mij� t� infektuar me HIV. P�r k�t� ajo ka b�r� edhe nj� her� apel p�r kujdesin q� duhet t� tregojn� n�nat gjat� shtatz�nis�, si dhe nd�rgjegj�simin p�r kryerjen e testit, i cili �sht� falas. Vet�m p�r vitin 2004, sipas saj, jan� kryer plot 14 mij� teste. Gjat� tryez�s s� zhvilluar �sht� theksuar me t� madhe, se faktor p�r rritjen e numrit t� t� prekurve �sht� mungesa e njohurive p�r s�mundjet seksualisht t� transmetueshme.

Projekti
Artist� e sportist� n� luft�n kund�r SIDA-s

Organizata Nd�rkomb�tare p�r Migracionin n� bashk�punim t� ngusht� me Institutin e Sh�ndetit Publik, ka nisur zbatimin e projektit �Promovimi i p�rfshirjes s� sportist�ve dhe artist�ve shqiptar� t� televizionit n� luft�n kund�r HIV/AIDS-it�. Projekti, mb�shtetur nga Grupi Tematik i Kombeve t� Bashkuara dhe financuar nga Programi i Fondeve t� P�rshpejtuara UNAIDS, rrek t� pasqyroj� objektivat e fushat�s bot�rore t� AIDS-it dhe strategjis� komb�tare t� HIV/AIDS-it. Sipas projektit, grupi shoq�ror me t� cilin do t� punohet jan� t� rinjt�, migrant�t, turist�t dhe student�t e kthyer me pushime si dhe familjet e emigrant�ve. �Ky projekt do t� p�rfshij� nj� gam� aktivitetesh p�r nd�rgjegj�simin, parandalimin dhe luft�n kund�r stigmas dhe diskriminimit lidhur me k�t� s�mundje�, - thon� burimet e IOM-it. Pjes� e gjith� k�saj iniciative do t� jen� edhe aktivitete p�r nd�rgjegj�simin nga artist� t� rinj, t� cil�t do t� trajnohen dhe do t� jen� pjes� e aktiviteteve p�r nd�rgjegj�simin n� vende turistike si Durr�s, Vlor�, Himar� etj.

60
p�r qind e t� infektuarve me HIV jan� femra.

70
p�r qind e t� prekurve t� identifikuar jan� emigrant�.

5
�sht� numri i f�mij�ve t� identifikuar me SIDA te ne.

90
p�r qind e rasteve kan� shkak marr�dh�niet seksuale t� pambrojtura.

Komentet e p�rdoruesve

Nuk ka komente.