Kosova ka shum� mekanizma p�r barazi gjinore, por t� pazbatueshme

Luan Ibraj

08 Dhjetor 2005

Igballe Rogova, Drejtoresh� Ekzekutive e Rrjetit t� Grupeve t� Grave t� Kosov�s © Luan Ibraj

P�r t� marr� nj� pasqyr� reale t� gjendjes aktuale mbi barazin� gjinore n� Kosov�, portali i OneWorld Evrop�s Juglindore ka intervistuar nj� nga top-aktivistet e k�saj fushe, zonjush�n Igballe Rogova, Drejtoresh� Ekzekutive e Rrjetit t� Grupeve t� Grave t� Kosov�s � RRGGK.

OW EJL: Cilat jan� projektet e tanishme t� RRGGK-s�?

Igballe Rogova: Rrjeti �sht� nj� organizat� ombrell� e mbi 80 organizatave t� grave kosovare q� veprojn� n� gjitha komunat e Kosov�s. M� duhet t� them se Rrjeti nuk ka vet�m an�tare shqiptare, por ka edhe t� etniteteve tjera si serbe, rome, turke, ashkalinjke, boshnjake etj. Momentalisht, jemi n� p�rfundim e sip�r t� fushat�s �T� njohim t� Drejtat� e cila ka t� b�j� kryek�put me mbrojtjen e t� drejtave t� grave. Kjo fushat� p�rmes shfaqjes tregon se cil�t jan� mekanizmat p�r arritjen e barazis� gjinore n� Kosov�, dhe ajo �sht� nisur mu p�r shkakun se �sht� aprovuar Ligji p�r Barazi Gjinore mir�po qytetar�t nuk e njohin at� ligj, dhe me an� t� k�saj shfaqje q� �sht� shum� interaktive dhe gjithmon� n� komunikim me audienc�n, tregohen rastet e dhun�s dhe pastaj tregohet se cili ligj, cili nen e mbron rastin. Na ka ndodhur q� n� shum� shfaqje edhe audienca ka hyr� n� shfaqje dhe i ka treguar storiet e tyre. Gjithashtu jan� punuar edhe tre k�ng� me t� nj�jt�n tem�. Meqen�se deri m� tani jan� punuar 10 k�ng� q� nga viti 2001 q� tregojn� rastet e dhun�s ose fuqizimin e grave n� rastet e dhun�s, ato k�ng� do t� vendosen n� nj� CD t� cilat do t� promovohen s� shpejti nga k�ng�tar� shum� t� njohur t� Kosov�s.
Projekti i dyt� �sht� nj� raport q� jemi duke e p�rgatitur q� t� tregojm� se sa �sht� zbatuar Rezoluta 1325 n� Kosov�. Kjo Rezolut� e cila �sht� aprovuar n� vitin 2000 n� Kombet e Bashkuara, respektivisht K�shilli i Sigurimit i k�saj organizate e ka aprovuar, u mund�son grave q� t� marrin pjes� n� m�nyr� t� barabart� n� tavolinat p�r vendimmarrje edhe se si kjo rezolut� u tregon misioneve ose organizatave nd�rkomb�tare se si duhet vepruar kur shkohet n� nj� vend t� pasluft�s. Kjo thot� se m� s� pari duhet kontaktuar me organizatat e grave, gjersa tek ne ka ndodhur e kund�rta, neve na �sht� dashur 3-4 vjet q� t� na d�gjohet z�ri jon� n� UNMIK. K�to jan� dy projektet m� t� r�nd�sishme. Pastaj jan� shum� projekte t� tjera q� un� i quaj me t� vogla q� avokojn� n� em�r t� RRGGK-s�.

OW EJL: Sa jan� efektiv� mekanizmat e aplikuesh�m n� Kosov�, p�r sa i p�rket barazis� gjinore?

Igballe Rogova: �sht� shum� interesant se Kosova ka aq shum� mekanizma sa q� na e kan� zili vendet n� rajon, por sa jan� t� zbatueshme ato, fare! P�rndryshe ato vet�m jan� n� sirtar�. Mir�po tani, me hapjen e Zyr�s p�r Barazi Gjinore lirisht mund t� them se gj�rat do t� ndryshojn�. N� nj� an� shoq�ria civile do t�i njoftoi qytetar�t p�r k�to mekanizma n� an�n tjet�r Zyra n� fjal� e cila �sht� pjes� e Kryeministris� s� Kosov�s do t� luftoi q� k�to mekanizma t� zbatohen. Do t� thot�, kemi n� �do komun� zyrtar� p�r barazi gjinore, n� �do ministri, kemi komisionet p�r barazi gjinore n� komuna dhe n� krye t� gjith� k�tyre p�r shkak t� ligjit kemi Zyr�n p�r Barazi n� Kryeministrin� e Kosov�s.

OW EJL: Gjendja e p�rgjithshme e gruas n� Kosov�?

Igballe Rogova: Ka ndryshuar goxha, dhe un� shoh ndryshime thelb�sore sidomos n� familje t� reja, ku aty me t� v�rtet� aplikohet barazia gjinore, dhe m� g�zon shum�. Kjo jo vet�m fal� organizatave joqeveritare q� kan� nj� rol shum� t� madh, por fal� edhe burrave q� kan� qen� t� ky�ur n� k�to organizata, sepse ne gjithmon� kemi tentuar q� t� ofrojm� burrat, q� t� na ndihmojn� p�r t� luftuar s� bashku, sepse barazia gjinore nuk n�nkupton q� t� mbrohen vet�m t� drejtat e grave, por t� burrave dhe grave. Na g�zon fakti q� sot ka shum� burra t� trajnuar dhe t� informuar p�r barazin� gjinore. Mir�po, problem n� Kosov� �sht� q� ekonomin� nuk kemi t� zhvilluar. Pa zhvillim t� ekonomis�, nuk ka mund�si q� t� arrihet shum� p�rpara. Kemi shum� gra q� kan� kryer doktoratur�n dhe ato q�ndrojn� n� sht�pi. Po ashtu kemi shum� gra q� po t�u ofrohej mund�sia p�r pun� do t� ecnin shum� p�rpara. Dometh�n�, ekonomia q� nd�rlidhet me statusin final i cili shpresojm� do t� caktohet sa m� shpejt�, do t� mund�soj� q� t� d�gjohet p�r Kosov� t� njihet nd�rkomb�tarisht dhe investitor�t t� vijn� sa m� shpejt� dhe t� filloj t� lul�zoi ekonomia. Andaj mendoj q� ekonomia �sht� nj� faktor ky� q� ndikon n� rritjen e dhun�s, sepse pa marr� parasysh sa luftohet dhuna ndaj gruas apo n� p�rgjith�si dhuna n� familje ajo p�r shkak t� gjendjes s� v�shtir� ekonomike vazhdon t� jet� e pranishme n� shoq�ri.

OW EJL: Sa jeni t� angazhuara n� fushat�n 16-dit�she?

Igballe Rogova: N� fakt, ne nuk besojm� n� projektet 16-ditore. Pse? Ne akoma kemi nevoj� q� gjith� vitin t� punojm� n� k�t� drejtim, sepse dhuna �sht� akoma shum� e pranishme. Un� m� her�t p�rmenda fushat�n �T� njohim t� drejtat� e cila ka filluar vitin e kaluar me 24 n�ntor, dhe ka p�rfunduar n� t� nj�jt�n dat� t� k�tij viti, d.m.th nj� vit rresht kemi shkuar n�p�r komunat e Kosov�s, dhe kemi b�r� prezantimin e shfaqjes q� ka p�r tem� gruan dhe informimin e qytetar�ve p�r mekanizmat e arritjes s� barazis� gjinore n� Kosov�. Ndoshta pas disa vjet�ve kur do t� kemi ekonomi t� zhvilluar at�her� edhe ne do t� kalojm� n� 16-ditshin, por momentalisht, ne duhet t� punojm� gjat� t�r� vitit.

OW EJL: Organizatat Queer (lezbike, homoseksuale...) n� Kosov�, a ekzistojn�, dhe sa jan� aktive ato?

Igballe Rogova: Po ka! �sht� organizata SAFO p�r femra dhe ILLYSIUM p�r djem. Mund t� them q� e dyta �sht� m� e organizuar, mblidhen, organizojn� tema t� ndryshme edhe pse ende jo n� form� publike. Por, femrat jan� m� t� izoluara sepse k�tu �sht� n� pyetje frika nga familja dhe nga komuniteti. T� dy organizatat mendojn� q� �sht� m� s� miri t� punohet me komunitetin, t� gjejn� p�rkrahje n� komunitet sesa t� dilet publikisht n� k�t� situat�. Personalisht mendoj se �sht� ide e mir�, sepse me t� v�rtet� pik�s�pari duhet t� punohet me komunitetin q� t� jet� m� p�rkrah�s n� k�t� drejtim.

OW EJL: Sa d�gjohet z�ri i gruas kosovare n� rajon e bot�?

Igballe Rogova: Shum�, sepse ne n� rajon q� nga viti 1994 e kemi b�r� nj� rrjet�zim nga gjitha vendet dhe takohemi nj� her� n� vjet dhe m�sojm� shum� prej nj�ra-tjetr�s. Nd�rkomb�tarisht gjithashtu njihemi shum�, mu p�r shkak t� mund�sive t� sotme q� jan� e-maili, interneti dhe konferencat e ndryshme nd�rkomb�tare. Kemi shum� aktivitete n� Kosov� q� jan� shum� t� mir�njohura n� rrafshin nd�rkomb�tar. Jo vet�m q� d�gjohet z�ri, por ato njihen edhe si ekspert� t� fush�s s� drejtave t� grave.

Komentet e p�rdoruesve

Nuk ka komente.