Reformim n� sh�rbim t� zbatimit t� politikave mjedisore

Intervist� me z�vend�s Ministrin e Mjedisit, t� Pyjeve dhe Administrimit te Uj�rave, dr. Taulant Bino.

OWPEJL: Problemet e mbrojtjes s� mjedisit duhet t� jen� par�sore n� t� gjith� veprimtarin� e organizmave shtet�ror�. N� k�t� kuad�r, si po veprohet konkretisht nga dikasteri juaj?

Taulant Bino z�vend�sminist�r i MMPU

T.B. Vendi yn� ka probleme t� shumta mjedisore t� cilat p�rb�jn� shqet�sim jo vet�m p�r qeverin� por p�r t� gjith� qytetar�t. Besoj se probleme t� tilla, si: ndotja e theksuar, humbja n� shkall� t� shpejt� e gjallesave, ritmet e larta t� erozionit jan� v�rtet t� r�nd�sishme dhe duhet t� p�rb�nin nj� detyr� p�r zgjidhje p�r �do lloj qeverie, e majt� apo a djatht�. Por, n� ndryshim nga qeverit� e m�parshme, ne kemi sot nj� Ministri me funksione m� t� zgjeruara, e cila trajton nj�koh�sisht nj� mori tematikash, si: pyjet, uj�rat, peshkimin, parandalimin e ndotjes, ruajtjen e biodiversitetit etj. Kjo Ministri ka pra m� shum� forc� vepruese, por, nga ana tjet�r, kemi nj�koh�sisht nj� rritje edhe t� p�rgjegj�sive. Ministris� i duhet t� p�rballet me ruajtjen dhe p�rmir�simin e gjendjes mjedisore dhe me faktor�t q� r�ndojn� mbi k�t� gjendje, si: ndotja e ajrit, uj�rave, tok�s, ndotja urbane etj. Tirana �sht� sot nj� nga qytetet m� t� ndotura jo vet�m n� Evrop� por edhe n� bot�. Ne kemi qendra industriale t� vler�suara si �tep�r t� rrezikshme� p�r sh�ndetin e njeriut, trash�gojm� nj� ndotje t� lart� t� uj�rave sip�rfaq�sor� si pasoj� e prurjeve urbane t� patrajtuara, sidomos n� zonat bregdetare; kemi trash�guar nj� shkall� t� lart� t� humbjes s� biodiversitetit q� lidhet me shkat�rrimin e habitateve dhe n� raportin q� ka njeriu me gjallesat etj. P�rve� k�saj, ne ende ndjejm� munges�n e fondeve t� duhura per ruajtjen dhe rim�k�mbjen e mjedisit, ashtu si� do ta donin t� gjith� qytetar�t e nj� vendi demokratik q� synon drejt standardeve t� Evrop�s s� bashkuar, si� do ta donte �do ambjentalist.
Pra, ne kemi nj� mjedis me nj� gjendje jo t� mir�, ndaj dhe detyrat tona p�r ruajtjen, rehabilitimin e tij jan� thjesht shum� t� v�shtira. Duhet sigurisht nj� pun� mjaft e madhe p�r t� pasur fryte t� suksesshme. Nj� gjendje e till� na v� para p�rgjegj�sive p�r t� sotmen e t� ardhshmen e shoq�ris� son�. N� t�r�si, jemi n� nj� situat� mjedisore jo t� leht�. P�rmir�simi k�rkon nd�rhyrje t� shumta t� karakterit strategjik, ligjor, rregullator, si dhe nd�rhyrje t� menj�hershme n� terren.

OWPEJL: Cilat mendoni se jan� disa nga veprimet par�sore q� keni nd�rmarr� apo ku do ta p�rqendroni v�mendjen n� koh�n n� vazhdim?

T.B. Kjo qeveri po i kushton v�mendjen e duhur mjedisit. N� programin e saj, ka nj� kapitull t� ve�ant� p�r mjedisin i cili p�rve� theksimit t� problemeve q� p�rmenda m� lart�, p�rcakton nj�koh�sisht edhe p�rpar�sit� e saj p�r mandatin qeveris�s kat�rvje�ar. K�t� fakt un� e quaj tep�r t� r�nd�sish�m sepse b�n t� matsh�m veprimtarin� e k�saj qeverie n� sh�rbim t� p�rmir�simit t� gjendjes mjedisore. �dokush mund t� lexoj� programin qeveritar dhe pas nj� periudhe t� caktuar mund t�i k�rkoj� qeveris� se ku jan� premtimet e saj n� lidhje me mjedisin.
Si fillim, n� kat�r muaj qeverisjeje nga ana jon� jan� nd�rmarr� disa veprime konkrete Jan� organizuar kontrolle masive n� disa sektor�, si: shfryt�zimi i inerteve lumore, peshkimi ne liqenet dhe lagunat kryesore, shfryt�zimin e pyjeve, respektimin e ligjit n� zonat e mbrojtura etj. Jan� vendosur plot gjoba, jan� sekuestruar mjete t� shumta, jan� kryer inspektime t� tjera n� respektim t� masave t� marra. Kontrollet vazhdojn� edhe sot. Ato nuk jan� konceptuar si fushat�, por si proces i vazhduesh�m pune n� sh�rbim t� zbatimit t� kuadrit ligjor ekzistues. Por kontrollet jan� vet�m nj� nga hallkat e pun�s son�. P�rve� tyre jan� marr� masa p�r p�rmir�simin e kuadrit ligjor, p�rfundimin e dokumenteve t� r�nd�sishme strategjike, si dhe politika q� prekin sektor� t� ndrysh�m mjedisor�.
Sot jemi duke p�rgatitur programin vjetor, si dhe nj� program t� detajuar p�r gjasht�mujorin e par� t� vitit. Jemi p�rpjekur q� ky program t� jet� sa m� i detajuar, me detyra t� ve�anta. N� t� kemi v�n� si objektiv kryesor forcimin e zbatimit t� kuadrit ligjor n� sh�rbim t� mbrojtjes s� mjedisit, sepse �sht� v�n� n� dukje nga t� gjith� se zbatimi i ligjit n� Shqip�ri l� shum� p�r t� d�shiruar. Gjithashtu, po p�rmir�sojm� kuadrin ligjor, sidomos n� drejtim t� akteve normative q� b�jn� t� mundshme zbatimin rigoroz t� ligjeve ombrell�. Po u kushtojm� v�mendje t� ve�ant� masave qe sjellin p�rmir�sim t� cil�sis� s� ajrit, mbrojtjen e pyjeve dhe frenimin e erozionit, mbrojtjen e faun�s, shtimin e sip�rfaqes s� zonave t� mbrojtura, p�rmir�simin e administrimit t� k�tyre zonave, administrimin e p�rgjegjsh�m t� burimeve peshkore, rritjen e transparenc�s n� administrimin e mjedisit, rritjen e informimit t� publikut p�r gjendjen e mjedisit etj. Po k�rkojm�, gjithashtu, nd�rhyrje n� paket�n fiskale me q�llim p�rmir�simin e financimeve n� fush�n e mjedisit. P�r portalin tuaj do t� theksoja r�nd�sin� e rritjes s� informimit publik dhe t� transparenc�s, sepse sa m� i informuar t� jet� publiku dhe sa m� transparent t� jet� vendimmarrja, aq m� e leht� �sht� q� publiku t� nd�rhyj� n� politikb�rje e n� vendimmarrje.

OWPEJL: Po flitet shum� p�r nj� ristrukturim t� dikasterit dhe t� institucioneve q� varen prej tij. Konkretisht, si �sht� e v�rteta?

T.B. Zbatimi i k�tij programi vjen edhe n�p�rmjet ristrukturimit t� Ministris� s� Mjedisit, t� Pyjeve dhe Administrimit t� Uj�rave. Ministria do t� organizohet n� drejtori t� p�rgjithshme me drejtime t� qarta politik�b�r�se, kontrolluese, rregullatore dhe sh�rbyese. Ky organizim do t� shmang� mbivendosjen e pun�ve nd�rmjet drejtorive dhe do t� rris� karakterin e tyre operativ. M� konkretisht, n� struktur�n e re kemi nj� drejtori t� p�rgjithshme t� politikave, q� do t� merret vet�m m� hartimin dhe zbatimin e politikave dhe t� strategjive p�r mjedisin. Kemi krijuar, gjithashtu, nj� drejtori t� kontrollit q� grupon t� gjitha forcat tona t� derisotme t� kontrollit ku hyjn�: inspektorati i mjedisit, policia pyjore, inspektoriati i peshkimit dhe forcat e kontrollit t� sektorit t� uj�rave. Po k�shtu, kemi nj� drejtori rregullatore, e cila synon t� p�rfshij� vler�simin strategjik mjedisor, vler�simin e ndikimit n� mjedis, si dhe lejet mjedisore. P�r t� mb�shtetur veprimtarin� e drejtorive t� m�sip�rme, �sht� krijuar dhe nj� drejtori e p�rgjithshme e sh�rbimeve.
N� k�t� model po punohet edhe p�r ristrukturimet e institucioneve vart�se. Besoj se nj� organizim i till� do t� ndihmoj� n� realizimin e programit t� qeveris�, i cili �sht� me t� v�rtet� mjaft ambicioz.
Por, ristrukturimi i Ministrise nuk zgjidh ende bashk�punimin n� shkall�n e duhur nd�rmjet dikasterit ton� dhe dikastereve t� tjera, t� cilat kan� lidhje t� drejtp�rdrejt� me politikat mjedisore. P�r shembull, jam i shqet�suar jo vet�m si politikan i ri, por edhe si qytetar, pasi nuk shoh nj� p�rmir�sim t� duksh�m n� cil�sin� e ajrit. Kjo tem� k�rkon medoemos nd�rhyrjen e disa dikastereve, pasi ministria jon� nuk i kontrollon t� gjitha sektor�t q� ndikojn� n� p�rmir�simin apo p�rkeq�simin e cil�sis� s� ajrit, si: cil�sin� e trafikut, cil�sin� e karburanteve, kontrollin e ligjshm�ris� n� investimet e infrastruktur�s etj. Me gjith� v�shtir�sit�, Ministria �sht� treguar e gatshme dhe shum� e p�rkushtuar q� t� p�rdor� �do lloj peshe politike p�r t� rritur bashk�punimin me dikasteret e tjera. Po rinegociojm� marr�veshje me ministrit� e tjera, n� m�nyr� q� p�r detyra t� p�rbashk�ta t� kemi p�rgjegj�si t� p�rbashk�ta dhe veprime t� p�rbashk�ta.

OWPEJL: Koh�t e fundit gjithnj� e m� shum� po v�rehet nj� nd�rgjegj�sim dhe q�ndrim i vendosur i masave t� gjera, sidomos p�r mbrojtjen e mjedisit, kund�r dukurive t� d�mshme q� lidhen me politikat e qeverisjes dhe t� administrimit t� keq t� mjedisit, si n� rastin e PIE n� Vlor�, t� gjendjes s� mjedisit n� zonat e naft�s, n� Porto-Romano, Elbasan etj., cili �sht� mendimi juaj?

T.B. V�rtet� t� gjitha k�to raste, e t� tjera, jan� ��shtje mjedisore problematike t� trash�guara nga e kaluara dhe t� shoq�ruara me nj� trysni t� jasht�zakonshme, pasi n� disa raste kemi t� b�jm� me marr�veshje t� n�nshkruara jo vet�m nga qeveria, por edhe nga Kuvendi i Shqip�ris�.
P�rsa i p�rket Vlor�s, qeveria e m�parshme shqiptare kishte plane shum� t� p�rparuara, t� sanksionuara me vendim t� KRrTSh p�r krijimin e parkut industrial dhe energjetik t� Vlor�s. Qeveria kishte ecur p�rpara me marr�veshjet me institucionet nd�rkomb�tare p�rsa i p�rket kredive, me marr�veshjet e lidhura me institucionet private financiare, marr�veshje t� n�nshkruara madje edhe nga Kuvendi. Qeveria e re ka ngritur nj� komision t� posa��m, i cili vuri n� diskutim veprat industriale t� gjirit t� Vlor�s dhe krijoi mund�sin� q� grupimet ambjentaliste t�i shprehin qeveris� mendimin e tyre p�r Vlor�n. Tashm� qeveria po rikoncepton q�ndrimin e saj p�r t� gjitha veprat industriale t� parashikuara n� Vlor�. Personalisht mendoj q� p�rqendrimi i industris� energjitike n� Vlor� mund t� cenoj� perspektiv�n mjedisore dhe turistike t� k�saj zone.
Gjithashtu, n� Elbasan ne kemi trash�guar nj� situat� emergjente. Kompanit� q� ndotin mjedisin, kan� qen� e jan� n�n trysni t� vazhdueshme p�r vendosjen e filtrave dhe zgjidhjen p�rfundimtare t� problemeve q� lidhen me mbrojtjen e mjedisit. Po jo gjith�ka shkon mir�. Gjat� inspektimeve tona �sht� v�n� re se filtrat ekzistojn� dhe punojn�, por m� pas, sipas raportimeve t� ambjentalist�ve dhe OJF-ve, filtrat e kan� nd�rprer� funksionimin e tyre t� plot�. Kjo praktik� �sht� theksuar edhe nga autoritetet lokale. E kemi vler�suar k�t� problem dhe po k�mb�ngulim n� marrjen e masave konkrete, duke i v�n� para p�rgjegj�sis� ligjore shkaktuesit e ndotjes.
T� tilla jan� edhe rastet e tjera. Jemi n� fazat e para t� qeverisjes, por jemi t� p�rqendruar dhe t� vendosur q� k�to probleme t�i kalojm� n�p�rmjet marrjes s� masave konkrete. S�ka dyshim q� ne do t� synojm� q� t� zbatojm� ligjin kudo dhe ndaj kujtdo.

OWPEJL: Gjith� k�to detyrime n� administrat�, a ju l�n� koh� t� vazhdoni veprimtarin� shkencore?

T.B. Puna n� Ministri apo n� administrat� ndryshon s� tep�rmi nga puna n� nj� institucion k�rkimor-m�simor si ai i Muzeut t� Shkencave t� Natyr�s dhe t� Fakultetit te Shkencave t� Natyr�s. Por ndon�se e ndryshme, m� jep k�naq�si. Po p�rpiqem q� k�t� mund�si administrative ta p�rdor� n� funksion t� zhvillimit t� ideve t� shprehura nga koleg�t e mi ambjentalist�. Un� kam marr� shum� prej ideve t� tyre dhe jam p�rpjekur q� t�i p�rkthej ato n� gjuh�n e administrat�s. Shum� ide jane p�rcjell� tashm� n� programin e qeveris� dhe t� Ministris�. Pra, kam ndihmuar q� idet� ambjentaliste t� kthehen n� ide politike. Por me koleg�t e mi ndaj dhe pasionin p�r pun�n shkencore. Nuk mund t� shk�putem nga ky pasion, pasi p�r m� shum� se 10 vjet kam punuar n� Muzeun e Shkencave t� Natyr�s. Kam studiuar jet�n e shpend�ve dhe kjo pun� m� ka dh�n� nj� k�naq�si mjaft t� madhe qoft� p�r kuriozitetin shkencor, por edhe p�r ngjyrat e jet�s n� terren. Mendoj ende q� me biolog�t nuk ndaj vet�m profesionin, por edhe pasionin. Sa her� qe detyra m� k�rkon te zhvendosem nga Tirana, marr me vete dylbit� dhe teleskopin. Besoj se k�to mjete nuk do t�i heq kurr� nga dora.

Intervistoi: Bujana Xhindoli.

Komentet e p�rdoruesve

Nuk ka komente.