Warning: main(ezlink/user/menubox.php) [function.main]: failed to open stream: No such file or directory in /var/www/ezpublish/sitedesign/standard/frame.php on line 164
Warning: main() [function.include]: Failed opening 'ezlink/user/menubox.php' for inclusion (include_path='/var/www/ezpublish/:/var/www/ezpublish/pear:.:/usr/share/php:/usr/share/pear') in /var/www/ezpublish/sitedesign/standard/frame.php on line 164
|
|
A janė harruar fėmijėt nė bisedimet pėr status tė Kosovės?
Gjashtė runde tė bisedimeve mbi tė ardhmen e Kosovės nė Vjenė, dhe duket qė fėmijėt dhe ēėshtjet qė kanė tė bėjnė me tė drejtat e fėmijėve nuk kanė qenė dhe nuk do tė kanė gjasa pėr tė hyrė nė agjendėn e bisedimeve pėr statusin e Kosovės. Nė bisedimet nė Vjenė, tė udhėhequra nga Zėvendėsi i tė Dėrguarit Special i Sekretarit tė Pėrgjithshėm Kofi Annan pėr statusin e ardhshėm tė Kosovės, Albert Rohan, fokusoi diskutimin mbi financat lokale, decentralizimin, bashkėpunimin ndėr-komunal dhe bashkėpunimin ndėrkufitar. Edhe pse bisedimet shihen si njė fillim i rėndėsishėm i procesit tė pėrcaktimit tė statusit pėrfundimtar tė Kosovės, ēėshtjet qė kanė tė bėjnė me pėrfshirjen shoqėrore, e posaēėrisht ato ēėshtje qė kanė tė bėjnė me tė drejtat e fėmijėve nuk ishin pjesė e agjendės.
Pas bisedimeve tė para tė drejtpėrdrejta tė mbajtura nė Vjenė, i Dėrguari Special pėr procesin, Martti Ahtisaari, tha se bashkėsia ndėrkombėtare po promovonte njė qasje nga poshtė-lartė, me fjalė tjera duke filluar procesin me ballafaqimin me ēėshtje praktike dhe neutrale prej statusit. Andaj, Save the Children ka shpresuar qė tė shoh ēėshtjet qė lidhen me arsimin me ato tė mbrojtjes nė agjendė.
Pos decentralizimit, njė varg bisedimesh paralele u mbajtėn nė ēėshtjet e kulturės dhe trashėgimisė fetare, tė drejtat e pakicave dhe ekonomisė, mbarėshtimeve institucionale, decentralizimit fiskal dhe reformės sė legjislacionit. Nė tė gjitha kėto bisedime ēėshtjet qė kanė tė bėjnė me tė drejtat e fėmijėve ėshtė dashur tė janė pjesė e agjendės, megjithatė nuk kishte asnjė pėrmendje pėr ndikimin e kėtyre ndryshimeve nė gjeneratat e reja, fėmijėt e Kosovės, nė bisedime. Veē kėsaj, nėse kėto ēėshtje nuk adresohen, shėrbimet pėr fėmijė dhe buxhetet e nevojshme pėr funksionimin e duhur tė sistemit tė mbrojtjes shoqėrore nuk do tė janė nė vend qė do tė vėshtirėsojnė zhvillim e ardhshėm tė Kosovės dhe rajonit tė Evropės Juglindore.
Vendimet qė ne marrim sot, pėr sa i pėrket mbarėshtimeve institucionale, legjislacionit dhe politikave, dėmtojnė fėmijėt tonė edhe mė shumė se ato na dėmtojnė ne. Vendet tjera nė rajon kanė luftuar dhe ende janė duke luftuar me reformat nė sektorėt e arsimit dhe tė mbrojtjes shoqėrore, tė cilat nuk ishin lartė nė agjendė nė tė kaluarėn por janė tė domosdoshme qė kėto shtete ti bashkėngjiten BE-sė. Bashkėsia ndėrkombėtare, ekipet negociatore tė Kosovės dhe tė Serbisė duhet tė parandalojnė bėrjen e gabimit tė njėjtė. Ēdo shoqėri qė harron pėr fėmijėt do tė luftojė edhe mė shumė pėr tė arritur prosperitet tė qėndrueshėm. Dhe fėmijėt e saj nuk do tė kanė ardhmėri.
Serbia dhe Mali i Zi nėnshkruan Deklaratėn e Samitit tė Selanikut nė vitin 2003 dhe ėshtė e pėrfshirė nė Procesin e Stabilizim Asociimit i cili kėrkon qė shteti ti pėrmbushė Kriteret e Kopenhagės dhe tė zbatojė reforma nė fushat e mbuluara nga Partneritetet Evropiane. KB ka shtruar Standardėt pėr Kosovėn qė duhet tė arrihen para se tė kompletohen bisedimet pėr statusin final. Ato mbėshtesin progresin pėr tė arritur Kriteret e Kopenhagės sė BE-sė, qė kėrkojnė qė njė shtet tė ketė institucionet dhe tė mbroj qeverisjen demokratike dhe tė drejtat e njeriut, njė ekonomi tregu funksionale dhe qė shteti tė pranojė obligim dhe synimin e BE-sė.
Proceset e Stabilizimit dhe Asociimit dhe Standardet pėr Kosovėn kėrkojnė mbrojtje tė drejtave tė njeriut dhe ato tė pakicave, dhe kjo pėrfshin edhe tė drejtat e fėmijėve. Save the Children evokon me BE-nė qė Marrėveshjet pėr Stabilizim Asociim tė kėrkojnė dhe tė pėrfshijnė aranzhime pėr monitorimin e progresit drejt zbatimit tė plotė tė Konventės sė Kombeve tė Bashkuara mbi tė Drejtat e Fėmijėve dhe marrėveshje tjera ndėrkombėtare tė ratifikuara nga Serbia dhe Mali i Zi. Nė nėntor tė vitit 2005, duke iu falėnderuar Paraqitjes sė Raportit Vjetor tė Save the Children te Komisioni Evropian, Partneriteti Evropian njohu reformėn pėr mirėqenien e fėmijės dhe reformat e politikave shoqėrore si njė prioritet afatmesėm pėr Serbinė e Malin e Zi. Kjo ėshtė qasja dhe kėto janė ēėshtjet qė ne do tė donim tė promovojmė pėr fėmijėt e Kosovė.
Save the Children promovon ēėshtjet qė janė thelbėsore pėr zhvillim ekonomik e shoqėror tė vendeve tė veēanta, por edhe pėr rajonin si tėrėsi. Raportet e fundit tė Bankės Botėrore e identifikojnė varfėrinė si pengesėn kryesore pėr qasje nė arsim e cila si rrjedhojė gjeneron varfėri edhe mė tė madhe pėr grupet e lėna anash. Ajo ēfarė po bėhet nė rajon pėr tė kompensuar kėtė nuk ėshtė e mjaftueshme. Nėpėr rajon financimi publik i arsimimit ėshtė i dobėt: nė mesatare 3 deri nė 4% GDP, e nganjėherė edhe nėn 3%. Pėrheshmėria nėn fonde shkatėrron kualitetin e arsimimit, veēanėrisht nė sistemet arsimore qė qartė janė dizajnuar pėr nivel shumė mė tė lartė tė financimit publik. Pėr kėtė shkas, Save the Children EJL e ndjen tė obligueshme qė tė flas. Nėse ne nuk bėjmė diē tani pėr tė pėrmirėsuar kushtet pėr fėmijėt nė Kosovė, dhe pėr fėmijėt nė mbarė rajonin e Evropės Juglindore, ne mund qė pėrgjithmonė tu heqim tė drejtėn e mundėsive pėr arsimimin e tyre dhe zhvillimin shoqėror.
Bisedimet mbi Statusin e Kosovės janė nė vazhdim e sipėr dhe ne kemi edhe pakėz kohė. Save the Children fton Qeveritė qė tė zgjedhin statusin e Kosovės nė njė mėnyrė qė do tė siguronte njė shoqėri shumetnike dhe shumėkulturore, me mbrojtje tė plotė tė drejtave tė fėmijėve dhe marrėdhėnie tė mira fqinjėsore nė rajon.
Save the Children nė EJL dėshiron ti dėrgojė porosi bashkėsisė ndėrkombėtare dhe politik-bėrėsve nga dy grupet negociatore dhe i fton ata tė mos i harrojnė fėmijėt nė bisedimet e tanishme pėr Statusin e Kosovės.
|
|
|
|
