Godo: T� ndryshoj� politika, jo Kushtetuta

14 Prill 2004

“Esht� e rrezikshme p�r nj� shoq�ri t� pakonsoliduar, si kjo e jona, t� m�sohet t� v�r� dor� mbi Kushtetut�n”.
Bashk�hartuesi i Kushtetut�s s� aprovuar n� vitin 1998, republikani Sabri Godo, nuk heziton t� pranoj� se edhe Kushtetuta q� ka “bekuar” ai dhe Imami, ka nevoj� p�r t�u par�, por, gjithmon� sipas tij, vet�m n� amendime e jo ndryshime t� r�nd�sishme.

Godo e shikon defektin m� t� madh jo te Kushtetuta, por te zbatimi i saj, ndaj i b�n thirrje politik�s q� t� mos b�j� demagogji e t� mos k�rkoj� justifikim te mosp�rsosja e Kushtetut�s. “T� gjith� jemi t� bindur se me disa nene thelb�sore �sht� b�r� shkelje e demagogji. Rasti i ligjit me pronat �sht� m� flagranti”, thot� Godo, duke kujtuar se, pa zbatimin e Kushtetut�s, nuk mund t� pretendohet nd�rtimi i shtetit ligjor. Republikani ka akuzuar gjithashtu mazhoranc�n se me ��shtjen e pron�s �sht� mashtruar, jo vet�m oponioni vendas, por edhe ai nd�rkomb�tar.

Nd�rkoh�, plaku republikan shpjegon edhe rolin e grupit t� “t� urt�ve”. Sipas tij, gjith�ka �sht� vet�m n� kuad�r t� dh�nies s� mendimeve p�r ndihm� t� Presidentit dhe asgj� nga k�to tryeza nuk mund t� jet� imponuese p�r tryezat politike.

Flitet p�r ndryshime t� Kushtetut�s. A vjen kjo p�r shkak t� defekteve t� hartimit, apo t� nxitimit t� atyre q� merren me zbatimin e saj?

Kushtetuta nuk �sht� e p�rsosur. Besoj se nuk mund t� gjenden Kushtetuta t� p�rsosura n� asnj� vend t� bot�s. Jeta ec�n. E nes�rmja nuk mund t� ket� t� nj�jtat k�rkesa t� s� djeshmes. Nga kjo buron edhe nevoja p�r t� amenduar Kushtetut�n. Po them “amendim” dhe jo “ndryshim”. Nga pik�pamja juridike, k�to terma kan� kuptime t� ve�anta. T� ndryshosh Kushtetut�n, do t� thot� t� ndryshosh sistemin. Kushtetuta jon� ende nuk ka mbushur 6 vjet, e megjithat� kan� lindur k�rkesa p�r “amendime”, kryesisht n� fush�n e probleme elektorale. Un� besoj se, k�to mund t� zgjidhen me vullnetin e mir� t� forcave politike, n� frym�n e Kushtetut�s, pa qen� nevoja t� amendohet.

Pse ju nuk shihni tani p�r tani asgj� p�r t’u korrigjuar n� Kushtetut�?

Nuk kam njohuri t� mjafta n� fush�n juridike, megjithat� po shfaq nj� mendim. Thash� se, nuk �sht� e nevojshme t� amendohet tani lidhur me problemet zgjedhore, por n� t�r�si ndaj saj mund t� b�hen objeksione. Nd�r m� kryesoret p�rmend, zgjedhjen e Presidentit t� Republik�s, zgjedhjen e K�shillit t� Lart� t� Drejt�sis� dhe miratimin e kodeve. Kushtetuta parasheh thirrjen e zgjedhjeve t� p�rgjithshme dy her� radhas, n�se Kuvendi nuk arrin t� zgjedh� Presidentin. Kjo �sht� absurde. Meq� n� nj� republik� parlamentare si kjo e jona, zgjedhja e Presidentit i p�rket Kuvendit, kur nuk arrihen 3/5 e votave, mund t� kalohet n� zgjedhjen me shumic�n 50 p�r qind plus 1. K�saj here e hodh�n hendekun me formul�n e “konsensusit” t� imponuar nga Evropa, por nuk ka t� ngjar� q� konsensusi t� funksionoj� edhe n� t� ardhmen.

N� K�shillin e Lart� t� Drejt�sis�, b�jn� pjes� edhe kryetar� t� Gjykatave. �sht� v�shtir� q�, k�ta, t� votojn� kund�r vetvetes, kur ndonj�ri prej tyre duhet t� shkarkohet. P�r t� qen� ky K�shilli i paan� n� ushtrimin e detyrave, duhet q� an�tar�t e tij t� jen� funksionar� pa t� drejt�n q� t� ushtrojn� n� t� nj�jt�n koh� p�rgjegj�si t� tjera. Kemi munges� serioze n� Kodet dhe v�shtir�si n� miratimin e tyre me 3/5 e votave n� Kuvend. Edhe kjo, duhet t� kaloj� n� miratimin me shumic�n e thjesht� t� t� gjith� deputet�ve. Amendimet q� p�rmenda, dalin si m� evidente. Por k�to, si edhe ndonj� objeksion tjet�r q� mund t’i b�het Kushtetut�s, nuk jan� domosdoshm�ri e dit�s. Meq� �sht� k�shtu, le t� presim. �sht� shum� e rrezikshme n� nj� shoq�ri t� pakonsoliduar si e jona, t� m�sohemi t� vem� dor� n� Kushtetut�n, q� �sht� libri themelor i shtetit. Gjithsesi, amendimet duhet t’i n�nshtrohen nj� debati publik t� gjer�.

Flitet shpesh p�r shkelje t� Kushtetut�s. Cilat jan� ankimet tuaja?

Synimet kryesore t� Kushtetut�s jan� garantimi i lirive t� individit dhe balancimi i tre pushteteve. Kemi shkelje t� vazhdueshme t� t� drejtave t� njeriut, gj� q� provohet edhe n� raportet periodike t� institucioneve nd�rkomb�tare. Kurse, simetria e tre pushteteve, vuan sidomos nga mosfunksionimi i Gjyq�sorit, q� �on n� shkat�rrimin e shtetit t� s� drejt�s, n� anarkin� institucionale, n� rritjen vertikale t� korrupsionit dhe n� sundimin e individit. K�t� mund ta shoh�sh �do dit� n� jet�n ton� politike, n� funksionimin e institucioneve. Kushtetuta �sht� shkelur haptaz edhe n� zbatimin e neneve p�r zgjidhjen e problemit t� pron�s. Q�ndrimi i njer�zve n� pushtet kundrejt zbatimit t� Kushtetut�s, �sht� krejt demagogji. Sa koh� t� vazhdoj� k�shtu, nuk do arrijm� kurr� t� vendosim ligjin, shtetin e s� drejt�s dhe t’i hapim rrug�n demokracis�.

A mendoni se do t� kthehet prona me ligjin q� po diksutohet n� Kuvend?

K�tij ligji i mungon mb�shtetja logjike dhe ajo materiale. Projekti �sht� b�r� n� kan�elerit� pa nj� studim t� gjendjes reale. Projekti nuk mb�shtetet n� mund�sit� reale t� kompesimit n� vleft�. Mjaftojn� k�ta dy element� p�r t� arritur n� p�rfundimin e qart� se, ky projektligj �sht� vet�m tym e q� do t� r�ndoj� edhe m� tep�r problemin e nd�rlikuar t� pron�s. Qeveria dhe pjes�risht Kuvendi, po ecin n� k�t� rrug� qorre sa p�r t� lar� duart kundrejt detyrimit kushtetues dhe sidomos p�r t� mashtruar Evrop�n se e vum� n� vend pron�n ligjore, q� �sht� nd�r t� drejtat themelore t� njeriut dhe baza e zhvillimit t� ekonomis�.

A mendoni se K�shilli i t� Urt�ve, i thirrur nga Presidenti do t� ket� ndikim n� mbrojtjen e Kushtetut�s dhe zgjidhjen e problemeve t� procesit zgjedhor?

Kam spjeguar disa her� se ky K�shill ka funksionin e vet�m t� shk�mbej� ndonj� mendim me Presidentin. Ky shk�mbim mendimesh, mund t’i sh�rbej� personalisht Presidentit, n�se ai nxjerr ndonj� dobi vetjake prej tyre. �do supozim tjet�r mbi rolin e k�tij K�shilli, �sht� krejt jasht� vendit. P�r sa i takon Kushtetut�s, institucioni i Presidenc�s ka funksionin e vet t� p�rcaktuar po n� Kushtetut�, mbrojtja e s� cil�s k�rkon vullnetin e t� gjitha forcave politike, gjith� institucioneve e shoqatave dhe m� n� fund t� �do individi.